Nurota davlat qo’riqxonasi

Nurota davlat qo’riqxonasi

26 Sentabr 2017

Nurota davlat qo’riqxonasi Jizzax viloyatida Nurota markaziy qismida joylashgan.

Hayvonot dunyosi xilma-xil ajoyib tabiatidan tashqari, Nurota tizmasi, qadimiy petrogliflar, mingyillik sharqiy Biota (Majrum soyi), Fozilman ko’li, ekzotik Ashraf, Hayot, Uxum, Sentyabsoy tog’ qishloqlari, X-XI asrlarda qurilgan Xonbandi to’g’oni, Severtsev qo’ylar ko’chatxonalari o’ziga katta qiziqish uyg’otadi.

Dunyoda bunday barcha tabiat va qadim zamon go’zalligini bir joyda ko’rish mumkin joylar kamdir.

 

Nurota davlat tog’ yong’oq-meva qo’riqxonasi Navoiy va Samarqand viloyatlari bilan chegaradosh bo’lgan Jizzax viloyatining Forish tumanida, Nurota tog’ tizmasining markaziy qismida joylashgan, Nurota qo’riqxonasi O’zSSR Vazirlar Mahkamasining 1973 yii 4-dekabridagi 530-sonli qaroriga asosan tashkil etilgan va o’zining amaliy faoliyatini 1975 yildan boshlagan. Qo’riqxonaning dastlabki maydoni 22537 ga ni tashkil qilgan bo’lsa, 1990 yilda 17752 ga gacha qisqartirildi. 1986-yilda qo’riqxonaning 15322 ga maydonga ega muhofaza hududi tashkil etildi.

Qo’riqxonaning ma’muriy binosi qo’riqxona hududidan 40 km uzoqlikda Forish tumanining markazi Yangi qishloq aholi punktida joylashgan. Qo’riqxona davlat tabiatni muhofaza qilish va ilmiy tadqiqot muassasasi bo’lib, uning asosiy maqsadi tabiiy jarayonlarning harakati, Nurota tog’ tizmasining o’ziga xos ekotizimini, flora va faunasini, ayniqsa Qizilqum quyi va yong’oq-meva o’simliklarini muhofaza qilish va o’rganishdan iborat.

Nurota qo’riqxonasi ilmiy ishlarining asosiy yo’nalishlari bu “Tabiat solnomasi”ni yuritish, o’simlik va hayvonot olamining turini hisoblash, ekologiyasi, biologiyasini va noyob hayvonlar (Severtsov qo’yi, yovvoyi qushlar) populyatsiyasini o’rganish, Severtsov qo’yini yarim tutqin sharoitda boqish va ko’paytirish usullarini ishlab chiqish, o’simliklarni xaritalash va monitoringini, yong’oq-meva o’simliklarining zamonaviy holatini aniqlash va boshqalardir, Nurota davlat qo’riqxonasi dengiz sathidan 500 va 2169 m balandliklar o’rtasida joylashgan va Nurota tog’ tizmasining barcha mintaqalarini, tog’ yonbag’irlari, pastki tog’ yonbag’irlari va o’rta tog’ yonbag’irlarini o’z ichiga oladi.

Tog’ tizmasining cho’qqisi Hayotboshi tog’i (dengiz sathidan 2169 metr balandlikda) Nurota qo’riqxonasining hududida joylashgan. Qo’riqxona hududi murakkab, alohida bo’lingan relefga ega. Nurota tog’ tizmasi tog’ tarmoqlari va Markaziy Osiyo sahrolari oralig’ida joylashgan. Shuning uchun ham Nurota qo’riqxonasining manzaralari, o’simlik va hayvonot dunyosi juda boy va o’ziga xosdir.

 

Nurota qo’riqxonasining hududida 78 oila 814 xil eng yuqori turg’un o’simliklar, shu jumladan 24 endemik va O’zbekiston “Qizil kitobi”ga kiritilgan 29 tur borligi aniqlangan. Qo’riqxonaning umurtqasiz hayvonot dunyosi juda oddiydir. O’zbekiston “Qizil kitobi”ga kiritilgan 8 ta turi istiqomat qiladi. Umurtqali hayvonlar sirasidan joy olgan 1 turdagi baliq, 1 turdagi amfibiya, 21 turdagi reptiliya, 196 turdagi qushlar (shu jumladan 103 tur in quradigan) va 34 turdagi sut emizuvchilar bilan namoyon bo’ladi. Ulardan 3 turi reptiliyalar, 10 turi in quradigan, 8 turi uchib utuvchi qushlar, 4 turi sut emizuvchilar O’zbekiston “Qizil kitobi”ga kiritilgan.

 

Nurota davlat qo’riqxonasining manzili: O’zbekiston Respublikasi, 708020, Jizzax viloyati, Forish tumani, Yangiqishloq qo’rg’oni, 30.